نقد رمان داشتن و نداشتن. ارنست همینگوی

 

فصل ها و فاصله ها

نقد رمان «داشتن و نداشتن» ارنست همینگوی

علیرضا رحیمی

رمان «داشتن و نداشتن» را می‌توان از منظر «فرای» نظریه‌پرداز ساختارگرای کانادایی مورد مداقه قرارداد. این نظریه که بر پایه فصول ساختاربندی شده با رمان همینگوی که فصل‌بندی‌اش بر همین اساس است، همسویی زیادی دارد. یکی از ویژگی‌های این نظریه نزدیک کردن انواع ژانر به فصول است. فصل اول این رمان، بهار است. این فصل براساس نظریه فرای، فصل کمدی‌ها می‌باشد. فصل بهار را می‌توان آغاز آرمان‌گراییها دانست. از لحاظ شخصیت‌پردازی، به گفته فرای، شخصیت آرمان‌گرا خودش را هم از محیط و هم از انسانها بالاتر می‌داند. فصلی که در آن، مورگان، شخصیت مرکزی رمان، در آغاز راه است. قایقی دارد و مشغول آموزش ماهی‌گیری به مسافرهاست. از تن‌دادن به پیشنهاد فروش قاچاق انسان و مشروبات الکلی سر باز می‌زند. حتی به اِدی شخصیت دائم‌الخمری که او را همراهی می‌کند مدام به دیده تحقیر می‌نگرد. گویا هنوز خودش را در اجتماع قرار نداده و به نوعی واجد معصومیتی فارغ از هرگونه تجربه جدی می‌باشد. این فصل با راوی اول شخص روایت می‌شود. این راوی ماهیتی درونی دارد و گویی مورگان مشغول پیداکردن خودش است و با جهان سرسخت بیرون‌اش فعلا ارتباطی یرقرار نکرده.

اما فصل تابستان در این رمان حذف شده، و به نظر عامداً و هوشمندانه این امر صورت گرفته. چراکه این فصل در ادامه آرمان‌گرایی‌های بهار است. همچنین فصل رمانس‌هاست که مورگان بدون تجربه این دوره از زندگی با شیب تندی یک‌راست به فصل تجربه‌گرایی پاییز وارد می‌شود. فصلی که آرمان‌گرایی‌های فصول قبل به عرصه واقعگرایی می‌آید. فصلی که در آن مورگان باید دست به تجربه بزند و به نوعی با فعلیتِ جهانِ پر از تردید و شکست و تجربه پیرامون‌اش درآمیزد. اینجا دیگر قرار نیست مورگان از اخلاقیات حرفی بزند. باید قاچاق کند و به گیرافتادن و زندانی شدن بیاندیشد. تیرخوردن و درد کشیدن و زد و خوردش با قاچاقچیان مصداق همین تجربه کردن‌هاست. و آن شبی که تا صبحش دست تیرخورده خودش و سیاه پوستِ همراهش را پانسمان می‌کند.

فصل پاییز در نظریه فرای واجد ویژگی دیگری هم می‌باشد که آن، طنز نهفته در آن است. چراکه پاییز  ...
برای مطالعه متن کامل این یادداشت، شماره اول نشریه کافه داستان را با مراجعه به لینک زیر دانلود نمایید

لینک شماره اول کافه داستان

/ 0 نظر / 188 بازدید